Ung thư phổi

Lung Cancer


Ung thư phổi là gì?

Ung thư phổi là sự phát triển không kiểm soát của các tế bào bất thường có nguồn gốc trong phổi, thường là trong các lớp tế bào đường dẫn khí. Các tế bào bất thường không đi qua các giai đoạn tăng trưởng, phân chia và chết tự nhiên như các tế bào bình thường. Tế bào phát triển không kiểm soát, thường tạo thành một hoặc nhiều khối tế bào (khối u). Các khối u có thể làm tổn thương mô bình thường và phát triển đủ lớn để cản trở hô hấp. Ung thư phổi cuối cùng có thể di căn ra ngoài phổi vào các hạch bạch huyết, mô và các cơ quan khác lân cận.

Phổi là một phần của hệ thống hô hấp và nằm trong lồng ngực, bên trong khung xương sườn và phía trên cơ hoành. Khi hít vào, không khí đi vào phổi và qua các đoạn có đường kính giảm dần gọi là phế quản và tiểu phế quản. Những đoạn này mang oxy đến các túi nhỏ (phế nang) sâu trong phổi, nơi oxy di chuyển từ phổi vào máu và carbon dioxide, sản phẩm phụ của quá trình trao đổi chất, di chuyển từ máu vào phổi để thở ra. Bất kỳ bệnh bệnh phổi nào cản trở quá trình trao đổi này, bao gồm cả ung thư phổi, có thể hạn chế lượng oxy sẵn có và ảnh hưởng đến các mô và cơ quan trên toàn cơ thể.

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), ung thư phổi là loại ung thư phổ biến thứ hai ở cả nam và nữ (ngoài ung thư da) và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư trên toàn thế giới. Mỗi năm người chết vì ung thư phổi nhiều hơn so với tổng 3 loại ung thư vú, tuyến tiền liệt và đại tràng . Trên toàn cầu, khoảng 13% các loại ung thư mới là ung thư phổi. Tại Hoa Kỳ, ACS ước tính có khoảng 230.000 ca ung thư phổi mới mỗi năm và khoảng 150.000 người chết vì căn bệnh này. Bất kỳ ai cũng có thể bị ung thư phổi, hầu hết các trường hợp mắc mới sẽ là những người từ 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình tại thời điểm chẩn đoán là khoảng 70.

Ung thư phổi bắt đầu từ một trong những loại tế bào tồn tại trong phổi. Hầu hết các trường hợp được cho là do thay đổi gen mắc phải hoặc đột biến trong DNA thúc đẩy sự phát triển không kiểm soát của tế bào hoặc ức chế quá trình chết tự nhiên của chúng.

Phổi cũng là nơi phổ biến của các bệnh ung thư khác di căn đến, chẳng hạn như ung thư vú và ung thư gan. Ung thư di căn từ một phần khác của cơ thể đến phổi, như ung thư vú di căn, không được coi là ung thư phổi. Ung thư đã di căn đến phổi từ các khu vực khác được điều trị theo cách khác nên chúng không được đề cập trong bài viết này.

Yếu tố nguy cơ

Các yếu tố nguy cơ phát triển ung thư phổi bao gồm:

  • Hút thuốc - Hơn 87% trường hợp tử vong do ung thư phổi được cho là có liên quan đến hút thuốc. Người hút thuốc càng nhiều và hút thuốc càng lâu thì nguy cơ càng lớn. Khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
  • Tiếp xúc với radon - Nguyên nhân phổ biến của ung thư phổi ở những người không hút thuốc, radon là một loại khí phóng xạ không màu, không mùi, xuất hiện tự nhiên trong đất nhưng có thể tích tụ trong một số ngôi nhà.
  • Tiếp xúc với amiăng - có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Amiăng thường liên quan đến ung thư trung biểu mô,loại ung thư hiếm gặp của niêm mạc ngực và bụng. Hầu hết các trường hợp ung thư trung biểu mô - khoảng 70% đến 80% - phát sinh ở những người có tiền sử làm việc với amiăng, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp đóng tàu, xây dựng, ô tô và chống cháy.
  • Tiếp xúc với các chất gây ung thư như asen, cadmium hoặc crom (thường ở nơi làm việc)
  • Ô nhiễm không khí, đặc biệt là gần các con đường buôn bán nhiều
  • Xạ trị, như điều trị trước đó cho một loại ung thư khác
  • Tiền sử gia đình hoặc cá nhân bị ung thư phổi
  • Nhiễm HIV hoặc bệnh lao
  • Xơ phổi mãn tính

Các loại

Có hai loại ung thư phổi chính, ung thư phổi tế bào không nhỏ (NSCLC) và ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC). Các loại ung thư này được đặt tên và phân biệt dựa trên kích thước, hình dạng và đặc điểm của các tế bào khối u. Ngoài ra, có một số loại ung thư ít phổ biến hơn có thể ảnh hưởng đến phổi.

Bảng sau liệt kê các loại ung thư phổi khác nhau.

Loại ung thư phổi

Tỷ lệ %

Bình luận

Ung thư phổi tế bào không nhỏ

Non-small cell lung cancer (NSCLC)

80-85%

Hầu hết các trường hợp ung thư phổi đều thuộc loại này.

  • Squamous cell carcinoma

25-30%

Tế bào vảy là những tế bào phẳng thường được tìm thấy ở da, miệng và cổ họng nhưng không phải ở phổi. Chúng phát triển trong phổi để phản ứng với tổn thương đang diễn ra; loại ung thư phổi này chủ yếu gặp ở những người hút thuốc.

  • Adenocarcinoma

40%

Loại ung thư bắt nguồn từ các tế bào tiết ra chất nhờn và chủ yếu gặp ở những người hút thuốc hiện tại hoặc trước đây nhưng cũng là loại phổ biến nhất gặp ở những người không hút thuốc.

  • Large cell (undifferentiated) carcinoma

10-15%

Loại ung thư có xu hướng phát triển và di căn nhanh . chủ yếu xảy ra ở những người hút thuốc.

  • Various subtypes

ít phổ biến hơn 

Ung thư biểu mô tuyến và ung thư biểu mô dạng sarcom.

Ung thư phổi tế bào nhỏ

Small cell lung cancer (SCLC)

10-15%

Còn được gọi là ung thư tế bào yến mạch và ung thư biểu mô tế bào nhỏ không biệt hóa; loại này chủ yếu gặp ở những người hút thuốc.

Khác

 

 

Lung carcinoid tumors

Rare

Hầu hết thường phát triển chậm

Mesothelioma

Rare

Ung thư niêm mạc của các khoang cơ thể, bao gồm cả ngực và bụng; mọi người có thể phát triển ung thư trung biểu mô từ 20 đến 50 năm sau khi tiếp xúc với amiăng.

Các khối u khác được tìm thấy trong phổi

Rare

Bao gồm sarcoma và u lympho.

 

Dấu hiệu và triệu chứng

Rất khó phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn đầu. Thường không có triệu chứng cho đến khi tình trạng bệnh tiến triển. Các triệu chứng bao gồm:

  • Ho dai dẳng
  • Nhiễm trùng phổi dai dẳng hoặc tái phát (ví dụ, viêm phổi hoặc viêm phế quản)
  • Khàn tiếng
  • Hụt hơi
  • Thở khò khè
  • Đau khi nuốt
  • Đau ngực
  • Mệt mỏi hoặc suy nhược
  • Giảm cân
  • Mất khối lượng cơ
  • Ăn mất ngon
  • Ho ra máu

Khi ung thư phổi di căn đến các khu vực khác của cơ thể , các dấu hiệu và triệu chứng khác liên quan đến những vị trí đó có thể phát triển. Ví dụ bao gồm đau xương, các triệu chứng thần kinh (đau đầu, sụp mí mắt và thay đổi dáng đi hoặc cách đi bộ), vàng da và mắt, sưng hạch bạch huyết (sưng cổ hoặc mặt) và cục máu đông hoặc khuynh hướng chảy máu.

Xét nghiệm

Mục tiêu của xét nghiệm ung thư phổi là phát hiện bệnh càng sớm càng tốt, xác định loại đặc hiệu và mức độ lây di căn của ung thư, giúp hướng dẫn điều trị và đánh giá tình trạng sức khỏe và chức năng phổi .

   Sàng lọc

   Không có xét nghiệm máu nào có thể được sử dụng để tầm soát hoặc phát hiện ung thư phổi. Tuy nhiên, các hướng dẫn gần đây của Đại học Bác sĩ lồng ngực Hoa Kỳ, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ và Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia khuyến cáo rằng những người có nguy cơ phát triển ung thư phổi đáng kể do tuổi tác và tiền sử hút thuốc trước đây hoặc hiện tại nên được quét cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT) định kỳ để giúp phát hiện sớm ung thư phổi. Khuyến cáo này được giới hạn cho những người có nguy cơ đáng kể và chỉ nên thực hiện sàng lọc bởi các cơ sở có kinh nghiệm với quy trình này.

   Đôi khi, chụp X-quang phổi có thể được sử dụng để quan sát phổi và các cấu trúc lân cận để tìm khối u. Tương tự như vậy, tế bào học đờm, một phương pháp lấy tế bào từ phổi, có thể được sử dụng để tìm tế bào ung thư. Tuy nhiên, các quy trình này không được khuyến nghị cho mục đích sàng lọc theo bất kỳ hướng dẫn nào đã được thiết lập.

   Chẩn đoán và phân giai đoạn

   Chẩn đoán ung thư phổi thường được xác nhận bằng cách xét nghiệm mô và / hoặc tế bào từ phổi bằng kính hiển vi. Nếu mô hoặc tế bào bị ung thư, bước tiếp theo là xác định giai đoạn (hoặc mức độ) của bệnh. Giai đoạn được phân loại theo mức độ di căn của ung thư phổi so với vị trí ban đầu. Giai đoạn có thể bao gồm các đánh giá, chẳng hạn như khám sức khỏe hoặc xét nghiệm hình ảnh, để tìm bằng chứng về ung thư ở các cơ quan hoặc bộ phận khác của cơ thể. Việc điều trị sẽ phụ thuộc một phần vào giai đoạn ung thư.

 Các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm được sử dụng để chẩn đoán và phân giai đoạn bao gồm:

  • Sinh thiết - khi nghi ngờ ung thư được tìm thấy, một số mô từ vị trí nghi ngờ sẽ được lấy ra để quan sát dưới kính hiển vi bởi một nhà nghiên cứu bệnh học. Thông thường, một ống dài, mỏng, sáng gọi là ống nội soi phế quản được đưa vào đường thở để xem các cấu trúc và thu thập mẫu mô. Trong một số trường hợp, một mẫu mô có thể được lấy trong quá trình phẫu thuật. Cách thức lấy mô thường dựa vào vị trí nghi ngờ ung thư ở phổi. Những mẫu này có thể được xét nghiệm các đột biến gen hoặc sự hiện diện của các mục tiêu đặc hiệu cho liệu pháp nhắm mục tiêu và liệu pháp miễn dịch.
  • Tế bào học - quy trình này có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán ung thư phổi bằng cách quan sát tế bào. Một mẫu tế bào có thể được thu thập bằng cách đưa một cây kim nhỏ vào phổi và chọc hút tế bào (đôi khi được gọi là sinh thiết kim, hút kim nhỏ hoặc FNA). Ngoài ra, các tế bào có thể được kiểm tra từ một mẫu chất lỏng được thu thập trong quá trình kiểm tra nội soi phế quản hoặc trong một mẫu đờm. Các mẫu đờm (dịch tiết đường hô hấp sâu) có thể được khạc ra vào cốc vô trùng do phòng thí nghiệm cung cấp. Nếu không thể tạo ra một mẫu đờm, thì thường có thể được gây ra bằng cách hít nước muối vô trùng hoặc glycerin trong vài phút để làm lỏng đờm trong phổi.
  • Phân tích chất lỏng màng phổi - đây là một đánh giá chất lỏng được lấy ra từ không gian giữa phổi và thành ngực bằng một thủ thuật gọi là chọc dò lồng ngực. Phân tích dịch có thể được sử dụng như một phần của giai đoạn để giúp xác định xem liệu ung thư đã lan ra lớp màng bên ngoài của phổi hay chưa. Điều này chỉ được thực hiện ở những người có lượng chất lỏng tăng lên trong không gian này vì thông thường lượng chất lỏng hiện tại quá nhỏ để lấy mẫu một cách an toàn.

   Thử nghiệm cho liệu pháp nhắm mục tiêu

   Các xét nghiệm có thể được thực hiện trên mô hoặc tế bào khối u để giúp hướng dẫn liệu pháp. Một số người bị ung thư phổi tế bào không nhỏ (NSCLC) có thể là ứng viên cho liệu pháp nhắm mục tiêu, tùy thuộc vào loại NSCLC và kết quả của một số xét nghiệm phân tử. Liệu pháp nhắm mục tiêu là một loại điều trị ung thư mới hơn sử dụng các loại thuốc có tác dụng lớn hơn trên các mô ung thư, làm giảm nhiều tác dụng phụ liên quan đến liệu pháp chuẩn. Nó dựa trên thực tế là cấu tạo gen của các tế bào ung thư khác với các tế bào bình thường xung quanh chúng. Liệu pháp nhắm mục tiêu nhằm mục đích phá vỡ các bước hoặc quy trình đặc hiệu có phần độc đáo đối với sự phát triển của tế bào ung thư.

   Thử nghiệm cho liệu pháp nhắm mục tiêu có thể bao gồm:

  • Đột biến gen EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor - thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì) - có trong 10% đến 15% NSCLCs ung thư biểu mô tuyến; nếu có, một người có nhiều khả năng đáp ứng với các liệu pháp điều trị bằng thuốc ức chế tyrosine kinase như gefitinib và erlotinib.
  • Đột biến gen KRAS - hiện diện trong 20% ​​đến 30% các NSCLC ung thư biểu mô tuyến; nếu có, một người ít có khả năng đáp ứng với các chất ức chế tyrosine kinase.
  • Đột biến gen ALK / sắp xếp lại gen (EML4-ALK, khoảng 5% NSCLCs) - thường thấy nhất ở những người hút thuốc nhẹ hoặc không hút thuốc bị ung thư biểu mô tuyến. Nếu có đột biến, ung thư có nhiều khả năng đáp ứng với các chất ức chế ALK như crizotinib và ít có khả năng đáp ứng với các chất ức chế tyrosine kinase khác.
  • Đột biến gen ROS1 (1% đến 2% NSCLCs ung thư biểu mô tuyến) - những người có sự sắp xếp lại gen ROS1 có nhiều khả năng đáp ứng với crizotinib hơn và ít có khả năng đáp ứng với các chất ức chế tyrosine kinase khác.
  • PD-L1 – ( Programmed Death-Ligand 1 ) một dạng khác của liệu pháp nhắm mục tiêu là liệu pháp miễn dịch "ức chế điểm kiểm tra miễn dịch" (xem Điều trị bên dưới), yêu cầu khối u sở hữu một mức protein PD-L1 nhất định trên bề mặt của nó để được nhắm mục tiêu bằng liệu pháp. Do đó, mô của khối u có thể được xét nghiệm PD-L1 để xác định xem bệnh nhân có phải là ứng cử viên tốt cho liệu pháp miễn dịch hay không.

Các xét nghiệm khác trong phòng thí nghiệm

Xét nghiệm tổng quát thường được sử dụng để giúp đánh giá sức khỏe của một người bị ảnh hưởng và / hoặc để theo dõi trong quá trình điều trị. Một số xét nghiệm này có thể bao gồm:

  • CBC (công thức máu toàn bộ) - để đánh giá các tế bào máu
  • CMP (bảng chuyển hóa toàn diện) - để đánh giá chức năng cơ quan
  • Khí máu (hoặc ABG) - mẫu máu được thu thập từ động mạch để đo độ pH trong máu, oxy và carbon dioxide để đánh giá mức độ hoạt động của phổi
  • Cấy đờm - được sử dụng để phát hiện và xác định nhiễm trùng phổi do vi khuẩn

Các xét nghiệm ngoài phòng thí nghiệm

Các xét nghiệm chức năng phổi (PFTs) có thể được sử dụng để giúp đánh giá chức năng phổi.

Một loạt các xét nghiệm hình ảnh được sử dụng để giúp chẩn đoán và phân giai đoạn ung thư phổi. Chúng bao gồm:

  • X-quang ngực
  • Chụp cắt lớp vi tính (Computed tomography - CT)
  • Chụp cộng hưởng từ (Magnetic resonance imaging - MRI)
  • Chụp cắt lớp phát xạ Positron (Positron emission tomography - PET)
  • Siêu âm
  • Quét xương

Điều trị

Phương pháp điều trị ung thư phổi thích hợp phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn và đặc điểm của ung thư. Giai đoạn đánh giá kích thước của ung thư, vị trí và mức độ di căn . Điều trị có thể bao gồm:

  • Phẫu thuật cắt bỏ một phần thùy phổi, một thùy phổi hoặc toàn bộ phổi nếu khối u vẫn còn khu trú và ở giai đoạn đầu
  • Phẫu thuật để giúp giảm các triệu chứng như tắc nghẽn đường thở hoặc tích tụ chất lỏng
  • Xạ trị, đơn lẻ hoặc kết hợp với phẫu thuật
  • Hóa trị liệu như một liệu pháp đơn lẻ hoặc kết hợp với liệu pháp nhắm mục tiêu hoặc xạ trị; cũng có thể được bổ sung cho phẫu thuật.
  • Xạ phẫu là phương pháp điều trị bức xạ cường độ cao cho những người bị ung thư phổi nhỏ không thể phẫu thuật.
  • Điều trị bằng thuốc nhắm mục tiêu
  1. oThuốc nhắm mục tiêu phát triển mạch máu khối u (hình thành mạch)
  2. oThuốc nhắm vào EGFR - liệu pháp điều trị bằng thuốc ức chế tyrosine kinase
  3. oThuốc nhắm vào protein do ALK gen bị thay đổi tạo ra
  • Liệu pháp miễn dịch gần đây đã nổi lên như một liệu pháp điều trị ung thư. Liệu pháp miễn dịch được thiết kế để tăng cường hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể để chống lại bệnh ung thư. Nó nhắm mục tiêu vào các phân tử được gọi là "điểm kiểm tra miễn dịch" như PD-1 và PD-L1, đóng vai trò như những chiếc phanh để ngăn hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức để hệ miễn dịch không tấn công mô "tự thân". Các tế bào ung thư có thể sử dụng các trạm kiểm soát miễn dịch này để làm giảm phản ứng miễn dịch chống lại chúng. Điều này có thể cho phép các tế bào ung thư thoát khỏi sự tấn công của hệ miễn dịch và tồn tại. Việc ngăn chặn con đường này bằng các kháng thể PD-1 và PD-L1 đã ngăn chặn hoặc làm chậm sự phát triển của ung thư phổi đối với một số bệnh nhân.

Những người kháng với các phương pháp điều trị hiện có và / hoặc bị ung thư phổi không thể chữa khỏi có thể muốn xem xét đăng ký tham gia các thử nghiệm lâm sàng về phương pháp điều trị mới. Có những lĩnh vực nghiên cứu đầy hứa hẹn có thể cung cấp cho họ những lựa chọn bổ sung.

BS NGUYỄN VĂN THỊNH

Nguồn Labtestonline

AACC ( American Association for Clinical Chemistry )

DANH MỤC BÀI VIẾT

XEM NHIỀU NHẤT

THỐNG KÊ TRUY CẬP

02127357
Hôm nay.........................
Hôm qua.........................
Trong tuần.........................
Tuần trước.........................
Trong tháng.....................
Tháng trước.......................
Tổng cộng
130
820
6803
2113088
26988
29446
2127357

Đang có 14 khách và không thành viên đang online